Verwijdering van Europol-gegevens — Artikel 36

Het recht op verwijdering van Europol-gegevens is neergelegd in Artikel 36 van de Europol-verordening. Het verwijderingsrecht kan worden uitgeoefend wanneer: de gegevens feitelijk onjuist zijn en aantoonbare feitelijke fouten bevatten; de gegevens onvolledig zijn en een misleidend beeld geven; de gegevens zijn verwerkt in strijd met de Europol-verordening; de bewaartermijn is verstreken; of de gegevens oorspronkelijk zijn verkregen via een onbetrouwbare bron of een onwettig kanaal.

Een vrijsprekend vonnis verwijdert niet automatisch gegevens uit Europols registraties — Europol kan gegevens over een vrijgesproken persoon bewaren als er nog steeds inlichtingengronden voor bewaring zijn. Een vrijsprekend vonnis kan echter het argument versterken dat de oorspronkelijke gegevens onjuist waren.

Dat overmatige gegevensopslag door Europol geen theoretisch risico is, bleek in januari 2022. De European Data Protection Supervisor (EDPS) verplichtte Europol toen om circa 4 petabyte aan persoonsgegevens te verwijderen — data die gedurende jaren was opgebouwd over personen zonder aantoonbare link met criminaliteit, waaronder potentiële getuigen, slachtoffers en niet-verdachte burgers. De EDPS oordeelde dat Europol deze gegevens langer had bewaard dan de bewaartermijnen van de Europol-verordening toestaan. De zaak toont aan dat individuele verwijderingsverzoeken deel uitmaken van een breder, structureel probleem bij Europol — en dat een goed onderbouwd verzoek reële kans van slagen heeft.

Een verwijderingsverzoek moet goed zijn onderbouwd met juridische argumenten en bewijsmateriaal; een slecht geformuleerd verzoek wordt routinematig geweigerd. Voorafgaand is doorgaans eerst inzicht nodig in wat Europol precies over u verwerkt — dat verloopt via een toegangsverzoek, dat categorie, bron en bewaartermijn van de gegevens blootlegt en zo de basis vormt voor de verwijderingsstrategie.

Het verwijderingsverzoek zelf wordt schriftelijk ingediend bij de functionaris voor gegevensbescherming van Europol, met ondersteunende documenten en juridische argumentatie. Europol heeft drie maanden de tijd om te reageren. Wijst Europol het verzoek af, dan moet dit gemotiveerd worden — en kan de weigering worden aangevochten bij de EDPS of het Hof van Justitie van de EU.

Keurt Europol de verwijdering goed, dan moet het alle agentschappen en autoriteiten waarmee de gegevens zijn gedeeld hiervan op de hoogte stellen — die op hun beurt verplicht zijn de gegevens uit hun eigen systemen te verwijderen.

Verwijdering in aanvullende databases

Verwijdering uit Europols bestanden is vaak een eerste stap, maar garandeert niet automatisch verwijdering uit alle gerelateerde databases. Particuliere compliance-databases zoals World-Check en LexisNexis worden niet automatisch beïnvloed door een verwijdering uit Europol. Een complete oplossing vereist vaak een gecoördineerde strategie die Europols database, World-Check, LexisNexis en eventueel Interpols database tegelijk aanpakt. Onze advocaten adviseren over welke maatregelen noodzakelijk zijn in elk specifiek geval.